Inspiracje poetyckie
Jedno tylko jest pewne: to poetyckie doświadczenie osobiste nie jest każdym, jakimkolwiek doświadczeniem uczuciowym, intelektualnym, estetycznym. Jest ono wyrazem specyficznych skłonności i uzdolnień wyobraźni - do życia w sferze języka, słowa.
Chciałbym jednak moje rozważania przenieść na płaszczyznę pewnego przypadku konkretnego. Będzie to przypadek o tyle szczególny, że utwory, które mogłyby go potwierdzać, służyć niejako przykładem, związane są zazwyczaj z inną sferą doznań, mieszczą się najczęściej w ramach pewnej, jakby założonej z góry intencji, wynikają z odczucia więzi historycznej, kulturowej, politycznej, a więc są najczęściej także domeną pewnych stereotypowych reakcji i postaw. Myślę
o twórczości określanej jako "liryka obywatelska", czy poezja nurtu patriotycznego.
Przeżycia leżące u podłoża tych utworów należą przecież do kategorii zbiorowych, powszechnych, ponadindywidualnych, kształconych przez kulturę, historię, wychowanie itd. A jednak poczucie więzi ze zbiorowością, jaką jest własny naród, wyraża się inaczej w każdej osobowości twórczej. Dlatego i tu - a może właśnie szczególnie tu, prawem dziwnego paradoksu, jest pole dla zjawiska, które nazwałem "doświadczeniem osobistym" poety. Przejawia się ono wtedy, gdy wiersz wyrasta nie z aktualnie istniejącego zapotrzebowania społecznego, nie z intelektualnego ustawienia przed sobą problemu, nawet nie z moralnego zaangażowania się wobec obywatelskiego obowiązku - ale jako potrzeba psychiczna autora, jako manifestacja uruchomienia w najgłębszych warstwach życia świadomości i podświadomości szczególnych elementów całej jego osobowości twórczej.
